Przedziwny świat śluzowców (Myxomycetes)



» Wstęp

Czym są śluzowce?

» Trochę systematyki
» Żywot śluzowca
» Czas "owocowania"
» To się rusza!
» Gdzie szukać?
» Wrogowie
» Trochę historii
» Znaczenie śluzowców



» Galeria śluzowców



» O projekcie
» Kontakt

» Linki


Aktualizacja:
2014-09-01


stat4u



  Przedziwny świat śluzowców (Myxomycetes)

Gdzie żyją śluzowce ?


Zdecydowana większość gatunków śluzowców jest przywiązana do środowiska leśnego, choć można je również spotkać na torfowiskach, łąkach, polach, w parkach czy nawet na miejskich trawnikach. Występują one w miejscach, gdzie gromadzi się martwa materia organiczna i znajduje się w odpowiednim stanie rozkładu, oraz przynajmniej okresowo utrzymuje się wysoka wilgotność. Śluzowce wybierają również miejsca, w których brak jest bezpośredniego nasłonecznienia. Znaleźć je więc można tam gdzie jest mroczno, wilgotno i coś butwieje, z całą pewnością są to więc miejsca niezbyt lubiane przez ludzi.

Szczególnie atrakcyjnym podłożem dla śluzowców jest butwiejące drewno, dlatego też, idealnym dla nich środowiskiem są miejsca z dużym nagromadzeniem murszejących pni powalonych drzew, konarów i gałęzi. O takie miejsca najłatwiej na terenach rezerwatów, parków narodowych i w trudno dostępnych fragmentach lasów użytkowanych gospodarczo. Idealnie, gdy takie nagromadzenie starych pni i kłód znajduje się w wilgotniejszym, jednak nie podtapianym, zagłębieniu terenu. Bardzo atrakcyjnym siedliskiem są również stare pniaki. Zdarza się odnaleźć je również na pryzmach drewna opałowego, czy nieco dłużej leżących ściętych drzewach. Niektóre gatunki spotkać można również i na martwych konarach starych, ale nadal żywych drzew.






Środowisko występowania większości gatunków śluzowców


Istnieje grupa gatunków związanych bardziej z leśną ściółką - te gatunki szczególnie chętnie pojawiają się np. w miejscach nagromadzenia gnijących liści, rzadziej na żywych mchach lub roślinach runa.


Zarodnie Stemonitis axifera (paździorek rdzawy) na ściółce



Fuligo muscorum (Wykwit drobny) na mchach


Część gatunków śluzowców całe życie spędza we wnętrzach murszejących pni, i nawet w czasie tworzenia zarodni, nie wypełzają one na ich powierzchnię - można znaleźć je pod korą, w dziuplach, pęknięciach kłody, czy zagłębieniach w murszejącym drewnie. Młode śluźnie często żyją pod warstwą mchów porastających kłody lub ziemię.


Śluźnia ukryta pod mchami


Znaczna część gatunków nie jest zbyt wybredna w stosunku do podłoża na jakim się znajdują - można znaleźć je na kłodach drzew liściastych, iglastych oraz w leśnej ściółce. Do takich gatunków można zaliczyć np. Fuligo septica (wykwit zmienny). Istnieje jednak grupa gatunków, wykazujących znaczne przywiązanie do konkretnego podłoża. Tutaj można wymienić np. Amaurochaete atra (smętosz czarny), którego można znaleźć niemalże wyłącznie na bardzo słabo zmurszałym drewnie drzew iglastych, głównie sosny - najczęściej na stojących jeszcze, martwych sosnach, z których odpada już kora. Również gatunki z rodzaju Cribraria (przetaczek) wykazują znaczne przywiązanie do silnie zmurszałego drewna drzew iglastych - jednak im jest już to obojętne czy znajdują się na resztkach sosny czy świerka.


Zrosłozarodnie Amaurochaete atra (smętosz czarny) pod odłążącymi płatami kory



Cribraria cancellata (przetaczek żebrowiec) masowo owocująca na pniaku świerkowym


Istnieją również gatunki preferujące dość specyficzne podłoża takie jak np. rozkładające się owocniki grzybów, odchody zwierząt itp.

Pojawianie się śluzowców, w naszym klimacie, wykazuje zmienność sezonową. W okresach zimowych, kiedy temperatury spadają poniżej zera, rozwój śluźni jest niemożliwy, toteż w okresie tym można spotkać tylko stare zarodnie jesiennych gatunków. Wczesną wiosną pojawia się nieliczna grupa gatunków, przy czym, po letnim ich braku, zwykle ponownie pojawiają się one jesienią. Z gatunków o takiej fenologii wymienić można choćby Reticularia lycoperdon (samotek zmienny), który pojawia się czasem bardzo wcześnie. Czy czynnikiem warunkującym ich rozwój są temperatury, czy też długość dnia, nie jest wyjaśnione.

Latem, o ile oczywiście jest wystarczająco wilgotno, liczba pojawiających się gatunków wzrasta. Wczesnym latem mogą masowo pojawiać się takie gatunki jak Ceratiomyxa fruticulosa (śluzek krzaczkowaty) czy Lycogala epidendrum (rulik groniasty). W pełni lata do często spotykanych należą np. gatunki z rodzaju Cribraria (przetaczek) i niektóre gatunki z rodzaju Trichia (kędziorek), Stemonitis (paździorek), jak też niektóre gatunki z rodzaju Arcyria (strzępek).

Jednak największe bogactwo gatunków, jak też ich największa liczebność zaczyna się w okresie wczesnej jesieni. W tym okresie dominują gatunki z rodzajów Trichia (kędziorek), Physarum (maworek), część gatunków należących do rodzaju Badhamia (gronianka), oraz masowo pojawia się Fuligo septica var. septica (wykwit zmienny typowy).

Gatunki z rodzaju Trichia (kędziorek) dominują aż do późnej jesieni. Szczególnie malowniczo prezentuje się masowe pojawianie jaskrawo pomarańczowych, młodych zarodni Trichia decipiens (kędziorek mylny). W latach ich szczególnie obfitego występowania, zwarte "łany" zarodni tego gatunku mogą pokrywać znaczne powierzchnie murszejących kłód drzew liściastych i iglastych.


jaskrawo zabarwione młode zarodnie Trichia decipiens (kędziorek mylny)
masowo pojawiające się na zmurszałej kłodzie


Po pierwszych przymrozkach, liczba gatunków śluzowców gwałtownie spada, pojawia się jednak nieliczna ich grupa tworząca zarodnie właśnie dopiero w tym okresie.